Islamic Architecture and Orientalizing Style in Habsburg Bosnia, 1878-1918

ERC 758099 THEKAISERSMOSQUES

PI: Dr. Maximilian Hartmuth | HI: University of Vienna | Duration: 2018-2023


Facebook

Team members (2018): Maximilian Hartmuth (PI), Caroline Jäger-Klein, Julia Rüdiger, Franziska Niemand, Ajla Bajramović

The project highlights an understudied experiment at the intersection of nineteenth-century European and Islamic architectural histories. It draws attention to a significant body of buildings designed by architects trained in Central Europe for use by Muslims in Habsburg-ruled Bosnia-Herzegovina (1878-1918). These buildings, many of which mosques, largely draw upon a traditional Islamic formal and functional typology. The composition and decoration of their façades, however, is the product of nineteenth-century Historicist conduct. Quoted are elements from assorted Islamic artistic heritages, with prominence given to Cairo and Andalusia. In Bosnia, many of these buildings were misinterpreted as mere renovations of Ottoman edifices, as is indeed declared on several inscriptions.  However, this information generally appears to pertain to the institutions accommodated in these buildings rather than to their present form and architecture.
        The project’s primary intention is to validate the assertion that these buildings must be considered a distinct group of architectural monuments, and that they, in consequence, constitute a phenomenon that necessitates separate appraisal and study. Intertwined with this architectural phenomenon is the stylistic phenomenon traditionally (yet inaccurately) called ‘pseudo-Moorish’ in Bosnia. This Orientalizing style was the preferred choice for buildings constructed for use by Muslims; it will be the project’s second focus of inquiry. The proposed study seeks to explore its historical sources and the channels of their reception, as well as the logic and aesthetic of these sources’ paraphrasing in a nineteenth-century context.
        By documenting and analysing this heritage in the necessary detail, the project will fill a significant gap in published scholarly research. It will also contribute to our understanding of European powers’ historical responses to the challenge of cultural diversity in territories under their control.


Islamska arhitektura i orijentalizirajući stil u habsburškoj Bosni i Hercegovini

Ovaj projekat se fokusira na nedovoljno istražen eksperiment koji se nalazi u središtu ukrštavanja evropske i islamske (h)istorije/povijesti arhitekture devetnaestog stoljeća/vijeka. Fokus projekta se stavlja na obimnu količinu građevina namijenjenih muslimanima u habsburškoj Bosni i Hercegovini (1878-1918), projektovanih od strane arhitekata školovanih u centralnoj Evropi. Spomenute građevine, među kojima preovladavaju džamije se većinom pozivaju na tradicionalnu islamsku formalnu i funkcionalnu tipologiju, dok su kompozicija i dekoracija njihovih fasada rezultat historicističkog pristupa devetnaestom stoljeću/vijeku. Arhitektonski elementi su citirani iz raznovrsnih islamskih umjetničkih nasljeđa, sa naglaskom na Kairo i Andaluziju.
        U Bosni i Hercegovini, mnoge od ovih građevina su pogrešno interpretirane kao puke obnove gradnji osmanskog perioda, kao što je zaista navedeno na nekolicini zapisa. Međutim, ove informacije se generalno odnose više na institucije koje su se nalazile u ovim građevinama nego na njihovu trenutnu formu i arhitekturu.

Primarna namjena projekta je ispitivanje tvrdnje da se gore pomenute građevine trebaju smatrati posebnom grupom arhitektonskih spomenika, te da kao takve, predstavljaju fenomen koji zahtijeva neovisnu/nezavisnu procjenu i izučavanje. Sa ovim fenomenom u arhitekturi je isprepleten i stilski fenomen koji se u Bosni i Hercegovini tradicionalno, iako netačno, naziva „pseudo-maurskim“. Stil gradnje objekata izgrađenih za muslimansku zajednicu je bio upravo ovaj orijentalizirajući stil, koji je još jedan fokus projekta.
        Studija ima namjeru istražiti (h)istorijske/povijesne izvore i kanale njihove percepcije, te logiku i estetiku parafraziranja ovih izvora u kontekstu devetnaestog stoljeća/vijeka u Centralnoj i Jugoistočnoj Evropi.

Detaljnim dokumentovanjem i analizom ovog kulturnog nasljeđa, projekat će ispuniti značajnu prazninu u polju objavljenih naučno-istraživačkih radova. Pored toga će doprinijeti našem razumijevanju (h)istorijskih/povijesnih odgovora Evropskih sila na izazov raznolikosti kultura u teritorijama pod njhovom upravom.